Het Paard van Marken, een vuurtoren aan het IJsselmeer, vroeger de Zuiderzee of ook wel Zuyderzee genaamd. Het Paard van Marken vindt zo ver bekend zijn oorsprong in het jaar 1710, in die tijd deed de plek dienst als lichtbaken in samenwerking met 2 andere, een bij 't IJ Amsterdam en de ander bij Enkhuizen, alle drie door middel van een groot vuur. De 'bijgebouwen' kwamen al vrij snel ten behoeve van de brandstof, namelijk de kolen voor het vuur en het woonhuis voor de torenwachter Later, in 1814 voegde men er een bel aan toe, deze werd gebruikt bij dikke mist, dit was een doeltreffende toevoeging daar geluid ver draagt over water. De toren zoals die er nu nog steeds staat is er pas bijgekomen in 1839, deze is gebouwd naar een ontwerp van J. Valk.

De bel werd na 105 jaren van trouwe dienst vervangen voor een misthoorn. Deze misthoorn werd 'aangedreven' door middel van een drukvat wat onder constante druk van 8 bar stond, klaar voor als er onverwacht snel dikke mist op kwam zetten. Het drukvat werd opgepompt door een bronsmotor van 5pk die op petroleum liep. Tegenwoordig doet de toren nog steeds dienst als lichtbaken waar dankbaar gebruik van wordt gemaakt (6 seconden licht, 2 seconden duister). Inmiddels is de oude bronsmotor gerestaureert, en bestaat er een kans dat er bij gelegenheid weer een misthoorn zal klinken... De oude mistbel wordt zelfs hedentendage nog gebruikt bij extreme mist die plotesling komt opzetten, de schippers van de kleine pleziervaartuigen maken hier op zo'n moment dankbaar gebruik van om zich te oriënteren. Het paard van Marken dankt zijn naam aan de vorm, de toren en de later toegevoegde bijgebouwen deden de schippers in vroeger tijden gezien van grote afstand denken aan een paard, of dit voor of na gebruik van enige alcoholische versnaperingen was is nooit duidelijk geworden...

Het Paard van Marken, waarschijnlijk het meest herkenbare en meest besproken lichtbaken van het IJsselmeer, de vroegere Zuyderzee (Suyderzee), het lijkt als je er zelf pal voor staat een behoorlijk robuust bouwwerk... Echter toch is dit baken meermalen ernstig bedreigd geweest door de elementen der natuur... Niet in de laatste plaats door storm... maar ook door het ons welbekende water...maar dan wel in bevroren staat! Meermalen hebben ijsschotsen, door de wind opgedreven, over elkaar heen geschoven, als een muur van ijs, kruiend ijs, langzaam maar zeker koersgezet naar de westkust, met zo lijkt het de vuurtoren als doel... dit gebeurde o.a. al in 1879, in dat jaar werd het toenmalige woonhuis verwoest. In 1939 trok het ijs opnieuw ten strijde, toen kwam het zelfs door het slaapkamerraam op de 1e verdieping naar binnen. De toenmalige torenwachter en zijn gezin hebben daarop tijdelijk een ander onderkomen gezocht. Later bleek dat de toren zelfs iets van zijn sokkel was opgetild en verplaatst. In 1971 was het opnieuw raak, ook toen was het ijs zo sterk dat de toren werd van zijn sokkel werd opgelicht, dat moet toch een aparte ervaring zijn als je als lichtbaken door het leven gaat...

Naast de alom besproken vuurtoren is er natuurlijk ook nog het eiland Marken zelf tesamen met zijn bewoners... Met een jaarlijks terugkerende stroom bezoekers uit binnen en buitenland van al snel 300.000 mensen is Marken utgegroeid tot een belangrijke toeristische trekpleister. Marken heeft nog altijd een grote aantrekkingskracht op mensen vanaf land maar ook niet te vergeten op toeristen die per boot reizen. Deze laatste vergeten nogal eens te kijken op een waterkaart waar de diverse hindernissen duidelijk staan aangegeven, hierdoor loopt er met enige regelmaat een schip aan de grond in de nabijheid van de toren. Dit gebeurt trouwens ook vaak bij het forteiland Pampus bij Muiden, daar ligt muur rondom het fort in het water. Tegenwoordig is daar een mooie grote steiger waar je aan kunt afmeren, die was er vroeger niet, menig bezoeker vaarde zijn of haar boot lek op de muur, zo ook op de oude pier bij de uitmonding van de Vecht bij Muiden, deze oude pier is jarenlang in verwaarloosde toestand gebleven, hierdoor waren er her en der wat 'gaten' waarvan regelmatig werd gedacht dat je er tussendoor kon varen...dit was natuurlijk niet zo, vlak onder de waterlijn lagen oude basaltblokken. Nu is de oude pier hersteld en kan het niet meer gebeuren. Kortom, het is duidelijk, een aantal bezienswaardigheden in en rond het IJsselmeer zijn absoluut een bezoek waard, gaat u per boot, vergeet dan niet goed te kijken op een degelijke waterkaart alvorens u probeert af te meren!

Voor een indruk van een ijskoude ontmoeting met het Paard van Marken en de reis ernaartoe nodig ik u uit een kijkje te nemen in mijn album.

Frank de Winter

Terug naar de Homepage